इन्डोनेसियाको सुलावेसी द्विपको उच्च पहाडी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने टोराजा (Toraja) समुदाय विश्वभर आफ्नो अति नै अनौठो, रहस्यात्मक र पृथक मृत्यु संस्कारका लागि प्रसिद्ध छ। उनीहरूको संस्कृतिमा मृत्युलाई जीवनको अन्त्य होइन, बल्कि अर्को लोकको यात्राको सुरुवात वा एउटा लामो उत्सवका रूपमा लिइन्छ। टोराजा समाजमा मानिसको मृत्यु भए पनि उसलाई मृत मानिंदैन। मृत्यू संस्कार अत्यधिक महँगो हुने भएकाले परिवारले अन्त्यष्टि समारोह तयारी गर्न केही महिना वा वर्षौंसम्म पनि लाग्न सक्छ। त्यसबेलासम्म मृत शरीरलाई घरमै राखिन्छ। परम्परागत रूपमा उनीहरू शवलाई सबभन्दा पहिले मृत शरीर कुहिन वा गन्हाउन नदिन विभिन्न जडीबुटी वा परम्परागत लेप (embalming mixture) लगाएर शरीरलाई सुरक्षित राख्छन् र घरको एउटा कोठामा जीवित मानिसलाई जस्तै गरी ओछ्यानमा सुताएर राख्छन्। आधुनिक समयमा भने यसका लागि रसायन(chemical) को प्रयोग पनि गर्न थालिएको छ।
परिवारका सदस्यहरूले मृतकलाई दैनिक खाना, पानी र चिया ल्याएर राखिदिन्छन्। उनीहरूसँग कुराकानी गर्छन् र मृतक अझै पनि परिवारकै हिस्सा भएको महसुस गराउँछन्। उनीहरूको नजरमा मृतक व्यक्ति केवल “बिरामी” वा “सुतिरहेको” हुन्छ।
टोराजा संस्कृतिमा अन्त्यष्टि नै जीवनको सबैभन्दा ठूलो र महँगो खर्चिलो उत्सव हो, जसलाई स्थानीय भाषामा विभिन्न चरणमा मनाइन्छ। यसलाई स्थानीय रूपमा अलोक तोदोलो (पुर्खाको बाटो) भनिन्छ।
आत्मालाई परलोकमा छिटो र सुखद् रूपमा पुग्न मद्दत गर्न राँगो/भैँसी र सुँगुरहरूको ठूलो संख्यामा बलिदान दिइन्छ। जति धेरै राँगोको बलि दिइन्छ, मृतकको आत्माले परलोकमा त्यति नै राम्रो स्थान पाउँछ भन्ने जनविश्वास छ। धनी व्यक्तिको अन्त्यष्टिमा दर्जनौं वा सयौँको संख्यामा राँगोहरू काटिन्छन्। यसले मृतकको परिवारको सामाजिक प्रतिष्ठा र आर्थिक स्थितिलाई पनि झल्काउँछ।
टोराजा मानिसहरू जमिनमुनि गाड्नुको सट्टा अनौठा ठाउँहरूमा शव विसर्जन गर्छन्: उनीहरू ठाडो चट्टानहरूमा प्वाल पारेर त्यहाँ काठका राख्छन्। कतिपय शवहरू काठको बाकसमा राखेर ठाडो पहाडको भित्तामा डोरीको सहायताले झुन्ड्याइन्छ। यदि कुनै बच्चा दाँत उम्रिनु अगावै (दूधे बालक हुँदै) मर्छ भने, त्यसलाई ठूलो रुखको फेदमा प्वाल पारेर गाडिन्छ। रुखको हुर्कने प्रक्रियासँगै बच्चाको जीवन पनि रुखसँगै जोडिने उनीहरूको विश्वास छ। मृतकको सम्झनाका लागि काठ वा बाँसबाट ठ्याक्कै उस्तै देखिने मूर्ति वा पुतली बनाइन्छ र त्यसलाई चट्टानी चिहान बाέργ राखिन्छ। यी पुतलीहरूले मृतकको पहरा दिइरहेका हुन्छन् भन्ने मान्यता छ।
मानेने उत्सव(शवसँग पुनर्मिलन)
हरेक २ देखि ३ वर्षमा एकपटक टोराजा समुदायमा मानेने नामक एक अनौठो अनुष्ठान हुन्छ। यस पर्वमा गाउँका मानिसहरू चिहान वा घरमा राखिएका पुराना शवहरूलाई बाहिर निकाल्छन्। शवहरूलाई सुकाएर, नयाँ र सफा लुगा लगाइदिन्छन्, कपाल मिलाइदिन्छन् र गाउँमा घुमाउँछन्। यो मृतकप्रतिको गहिरो प्रेम र आदर प्रकट गर्ने तरिका हो। यसले मृत्युप्रतिको डरलाई हटाएर पुर्खाहरूसँगको सम्बन्धलाई सधैं ताजा राख्न मद्दत गर्छ भन्ने उनीहरूको विश्वास छ।